ولایت خورگام. در گیلان قدیم واقع شده است این ولایت قدیمى امروزه کمابیش برابر با بخشهاى کنونى خورگام و عمارلو در شهرستان رودبار است. ولایت خورگام در دو سوى شاهرود گسترش یافته بود. حدود سیاسى آن در طول زمان متغیر ضبط شده، چنان‌که گاه جزو طارم، رودبار یا دیلمان بوده است. نام آن در منابع به‌صورتهاى  خورگام، خرگام، خرگان، خرکان، جرکان، خوکان، حرکام، جرکام و خرجام هم دیده شده است .

 کوههاى البرز جنوب غربی در آن امتداد داردوبخاطر همین بیشتر آبادیهاى خورگام کوهستانى است. به نظر می‌رسد در این ناحیه قبل از هجوم آریاییها، آماردها/  مردویی ها( ماردها) سکونت داشته‌اند وخورگام را ولایتى کوهستانى میان عراق عجم و جیلانات (گیلان)، با هوایى سرد، غله بسیار، پنبه، گوسفند نیکو، شکار بسیار، و مردمى جنگجو،شجاع دانسته است.

ولایت قدیم خورگام در دوطرف ساحل  شاهرود و در مشرق محل الحاق شاهرود به قزل اوزن گسترش یافته است  و نام قدیم ایام این ناحیه خورگام KHORGAM  بوده که در اعصار مختلف بخشی از  دیلمان یا طارم یا رودبار بوده است.

جمعیت خورگام از کرد و دیلمی تشکیل شده است کردها متعلق به قبیله ی ریشوند شاخه ای از ایل بزرگ ببه سلیمانیه عثمانی می باشدکه به وسیله ی شاه عباس اول به این منطقه کوچانده شده اند رئیس قبیله ریشوند(رشوند) حسینعلی خان فرزند محمدعلی خان فرزند زمان خان بود پسر حسینعلی خان بنام محمدعلی خان بعنوان سعید نظام را دارد و تیره یا شاخه ای که شناخته نشده اند از قبیله حسینعلی خان جدا شده بنام سیاهگلی از عده ای چادر نشین ترکیب یافته اندو بعدها قسمتی از زمین های آنان بوسیله ی کردهای عمارلو که نادر شاه در این ناحیه مسکن داد، اشغال گردید طایفه ریشوند حالیه در ناوه. کلیشم. لایه.کاکوستان. شهرستان. بهرام آباد.کیاکلایه.حسن آباد(دهدوشاب)و غیره در رودبار محمد زمان خان سکونت دارند.و تغییر نام پیلاده،به رودبارمحمدزمان خان ازیادگاری حسینعلی خان می باشد. عمارلوئیها ساکنان قراء عمارلو و بابامنصوری می باشند و روستاهای که در سمت راست شاهرود قرار گرفته اند به بابامنصوری معروفند و روستاهایی که در سمت چپ شاهرود تامرزدیلمان قرار گرفته بنام قراء عمارلو شناخته می شوند

حدس میزنند که حدود 2هزار چادر کردهای غیاثوند چگینی و رشوند در تابستان میان منجیل و لوشان مستقر میشوند زبان این مردم کردی و ترکی و زبان طبقات مرفه فارسی میباشد زبان گیلکی رواج چندانی ندارد.ساکنان این منطقه شیعه هستند اما عده زیادی از کردهاعلی اللهی هستند و جمعیت بومی شامل عده ای اسماعیلیه است این ناحیه شامل 2هزارو صد خانوار میباشد که به 100نفر سوارحکومتی آذوقه می دهند.

ثروت عمده این منطقه گاو و گوسفند و سایر چهارپایان است که اهالی آنجا تعداد زیادی از این حیوانات را مالک بوده و از آنها محصولات دامی فراوانی مانند کره . پنیر. ماست. وروغن تهیه می کنند در دامنه کوه ها گندم . جو .عدس. کنف.کنجد.بقولات و غله تهیه می شود و در باغها انواع میوه ها :انگور و انجیر سیب. گلابی. بدست می آید .چوب قراء عمارلو و رحمت آباد به مصرف تهیه ذغال ساکنان دشتهای مجاور قزوین میرسد چادر نشینان پارچه های پشمین ،سیاه  چادر و گلیم ،جاجیم وپلاس و سایرپارچه های کنفی میبافند این منطقه آتشفشانی بوده و چشمه های آب معدنی زیادی دارد

ظهرالدین می نویسد که قبایل گیلان در سال847هجری از قزوین به قصر شمیران در طارم رفتند و در مسیر خوداز بارین.دریاوک.سفیدکوران.آشنا.لشگرگاه.مرزبان               چاک.کوراندشت.توبن.قصرآندچین . باغ شمس کنار شاهرود.لوشان.طارم مقرقبیله اوجی.هرزویل.بیورزین و منجیل گذشتند.

هشتصداجاق یاچادر کردهای ریشوندازقبیله بزرگ به به که هنوزطایفه ای  ازآنهادرارزروم یاشهرزوراقامت دارند به وسیله شاه عباس بزرگ درعمارلوبزرگ دررودبارمستقر گردیده اند.

مسکن آنهادردوطرف رودخانه شاهرودوساحل راست سفیدرودازمنجیل به دیلمان است آنهابه لهجه کردی کرمانجی صحبت می کنند

برخی از قراء رودبار محمدزمان خان عبارت است از:ویار.هیره.روبار.تلاتور.فش.آکجان.   دهدوشاب.سالارکیه.رودبارشهرستان.کیاکلایه.سوگاه.منصورسیاق.قوسین.دربند.یاردی.لات.لاطار.پراچان.تترک. جرمک.دورچک و غیره..... توسط رابینو در کتاب ذکر شده است

منبع: عکس ها از منجیل نیوز  

تاریخ دارالمرز گیلان نوشته رابینو صفحه 21-305-306

رجوع کنید به سرتیپ‌پور، پانویس، ص 42).

سده هشتم، حمداللّه مستوفى (ص60)

( جوینى، ج 3، ص 138، پانویس 3؛ کاشانى، ص 186 و پانویس 7؛ مرعشى، پانویس ص 428؛ رابینو ، ص 267).