X
x جهت سفارش تبليغ در سایت ثامن بلاگ کليک کنيد



ساز نـــــــی خورگام
به وبلاگ ما خوش آمدید - لطفا صفحه را تا پایان مشاهده کنید
ساز نـــــــی خورگام

علی اکبری لیاولیساز نی، فراوان ترین ساز در بیشتر جوامع سنتی است. از گذشته های بسیار دور، شکل های مختلف نی در دستان بشر به صدا درآمده است. در ایران نیز با وجود اقوام گوناگون، بیش از 30 نمونه نی وجود دارد که هر یک لحنی ویژه دارند. غالب نی های نواحی مختلف گیلان، به شیوه لبی نواخته می شوند. یعنی لب های نوازنده در کنار دهانه ساز قرار می گیرند و نوازنده با دمیدن در لوله نی، آن را به صدا در می آورد.

نی یاقمیش، لٍه لٍه سازی است متشکل از یک لوله استوانه ای از جنس نی که سراسر طول آن از هفت بند و شش گره تشکیل شده است ( و این ساز را نی هفت بند نیز می نامند)

نی لبی از گذشته های دور، علاوه بر خنیاگران بومی، بیشتر توسط چوپانان نواحی خورگام  نواخته می شده است. به همین دلیل گاه نی چوپانی خوانده می شود. تقریباً در همه کوهستان های گیلان  می توان نشانه ای ازاین نی پیدا کرد. نوازنده نی لبی، گاه علاوه بر دمیدن، صدای آوازش را نیز به دورن لوله می فرستند که در نتیجه یک صدای دورگه از ساز شنیده می شود.

نی به قطرهای متفاوت ازیک ونیم تا سه سانتی متر و طولهای مختلف حدود ۳۰ تا ۷۰ سانتی متر ساخته شده، در تمام آنها، روی لوله کمی در قسمت پائین ۵ سوراخ در طرف جلو و یک سوراخ در قسمت عقب قرار گرفته، اما نی نوازی به شیوه شهری، به صورت لبی نیست و دهانه نی داخل دهان نوازنده درست لای دندان هایش قرار می گیرد. به همین دلیل آن شیوه به نی نوازی دندانی معروف است.و در یک یا دو انتهای نی روکشی برنجی با طولی کوتاه لوله نئی را پوشانده است، و لبه لوله در قسمت دهانی آنقدر تیز است که من تواند لای دندانها قرار گیرد.

نوازنده نی گل آقا یزدانی طالکوهی


هوا از طریق نفس نوازنده ار انتهای بالایی به درون فرستاده شده و قسمت اعظم آن از نزدیکترین سوراخ باز خارج می شود.بنابراین باز و بسته شدن سوراخ ها به توسط انگشتان هر دو دست نوازنده، طول هوای مرتعش و طول موج ارتعاش را زیاد و کم کرده و در نتیجه صوت زیر و بم می شود.واین ساز راهیچ وقت نمی توان کوک کرد.


یعنی کوک آنرا چنانکه در سازهای زهی با پیچاندن گوشی ها میسر است نمی توان تغییر داد. بدین نسبت نمی توان آن را با ساز دیگر منطبق کردو از اینرو معمولا در نقش تکنوار ظاهر می شود.گاه اگر چه بسیار به ندرت که بخواهند از صوت نی در همنوازی ارکستر استفاده کنند. ناگزیر نوازنده ساز تعدادی نی را با کوک ها مختلف فراهم کرده و در دسترس خود می گذارد تا در طی همنوازی یا همراهی صدای خواننده به تناسب موقع از یکی از نی ها استفاده کند.ومعمولا سازنی را درمراسمات شادی وعزا ومذهبی وبیشتر درتعزیه خوانی می نواختند.


وسعت صدای نی حدود دو اکتاو و نیم است، ولی میدان صدا یا کوک در سازهای مختلف تفاوت می کند.اجرای اصوات در اکتاوهای بالاتر به وسیله فشار هوا عملی است. به عبارت دیگر با دوبرابر کردن فشار صداهای حاصله یک اکتاو زیر می شود و باید دانست که هر نی فاقدیکی دو صدا است.


نی از دسته سازهای محلی است و تقریبا در تمام نقاط گیلان معمول است. نوازندگان محلی با ابتکاری سنتی تا اندازه ای از قطع شدن صدای ساز هنگام تازه کردن نفس جلوگیری می کنند.


توضیح آنکه در حین نواختن، هوا را از بینی به ریه و نیز به لپ ها داخل کرده ذخیره می کنند و این هوا را به تدریج به درون لوله می فرستند.
نی کامل دارای هفت سوراخ است و معمولا آن را هفت بند می گویند. عدد هفت یکی از اعداد مقدس دیلمیان بوده است و نزد قدما عدد کامل بوده است.دیلمیها به علم نجوم اهمیت بسیار می دادند، علوم آنها با اعقاید دینی آمیخته بود و تصور می کردند عطارد، زهره، مریخ، مشتری، زحل و آفتاب و ماه از مظاهر خدایانند، و از هفت روز هفته هر روز را به ستایش یکی از خدایان اختصاص داده بودند.

سازهای دیگر  آن ها عبارت بود از یک تنبک، سازی است به شکل بشکه ی کوچک، که به دهانه اش پوست کشیده بودندو با هر دو دست، آن را به صدا در می آوردند. بعد یک دهل؛ طبلی بزرگ، که با تخماق کوچک در یک رویه آن، وبا چوب معمولی  در رویه دیگر ان می کوبیدند. این صداهای ناساز را دو نفر سرنا زن، با صدای زیر سرنا که شبیه ساز نی لبک است  همراهی می کردند.وامامتاسفانه این سازبدست فراموشی سپرده شده است ودرحال حاضر کارائی ندارد.

گله داران وچوپانان این منطقه، تقریبا از رفاه نسبی برخورداربودندو پوشاک شان با لباس دامداران حوالی  قزوین، کاملا متفاوت بود. به علت کوهستانی و هوای سرد، چوپانان خورگام قدیم لباس های پشمی سیاه یا قهوه ای سوخته ای می پوشند که توسط زنان بافته می شد. نه شکل لباس و نه نوع پارچه و نه رنگ آن هیچکدام شبیه پوشاک بقیه نقاط ایران نبوده  است. به جای آن پلیور های پشمی فراخ و دراز، نیم تنه ی کوتاه و کاملا اندازه ای به تن می کنند و شلوارشان هم به جای آن که گشاد و بزرگ باشد، به عکس تنگ و چسبان است و تا قوزک ساق پامی آیدو ازیک طرف  به زیپ متصل می گردد و دمپای شلوار برروی کفش چموش که ازجنس چرم ساخته شده بود می آمد . وکلاهشان هم به شکل شب کلاه و از جنس نمد  وبه رنگ سیاه یا قهوه ای بوده است.


برچسب ها :
| لینک ثابت | نسخه قابل چاپ | امتیاز :
rss نوشته شده در تاریخ شنبه 23 آذر 1392 و در ساعت : 09:06 - نویسنده : رودبار نيوز
آخرین مطالب نوشته شده
  • آمریکا اگر دست از پا خطا کنند کاربه بسیجی ها نخواهد رسید
  • روستاییان گیلانی از کنتورهای آب خودمحافظت کنند
  • هر نماینده مجلس سالانه چقدر “هدیه” می گیرد؟
  • ساز نـــــــی خورگام
  • هزار نفر در گيلان به ايدز مبتلا هستند
  • رئیس‌جمهور چگونه درخواست مناظره احمدی‌نژاد را می‌پذیرد؟
  • مدیری که نگاه اعتدالی داشته باشد در مدیریت گیلان جای دارد
  • معتقد به افشای لیست سران فتنه ۸۸ هستم
  • تولید فیلم مستند شهدای شاخص روحانی در گیلان
  • امیدهای تازه در زندگی امیرعلی
  • شورای عالی برای آبادانی گیلان گام بردارد
  • طارم، قزوین و زنجان مجوز برداشت آب از سد سفیدرود را دارند اما رودبار ن
  • هفته بسیج مبارک باد
  • قابل توجه مسئولین محترم/جاده های خورگام و عمارلو نیاز به رسیدگی دارد
  • اقتصاد رودبار وابسته به زیتون است/ زیتونکاران با مشکلات زیادی رو برو هستند
  • ظرفیت گیلان به ویژه شهرستان رودبار در تولید محصولات کشاورزی بالاست
  • امام جمعه شهرستان رودبار: در رودبار زیتون کاران عزادارند / مسئولان استانی در تریبون خود می گویند چای و برنج
  • استاندار گیلان:سهم گردشگران رودبار نباید آلودگی محیط زیست باشد
  • عاشورا کجای تاریخ است؟ کربلا کجاست؟
  • ماهيت نهضت عاشورا امر به معروف و نهي از منکر است
  • Copyright © 2010 by http://roodbarnews.samenblog.com