روستای لیاول علیا خورگام

وقتی دفتر را ورق می زنیم ؛ هر ورقش شاهکاری است از لطف بی همتای کردگار . ورقی به رنگ آبی دریاست و ورق دیگر زمین و مراتع است در نقش چراگاه . صفحه ای هم حکایت از ارتفاع قله های پوشیده از درختان انبوه به نام جنگل است. با ما همراه باشید برای ورق زدن یک برگ از زیبایی مخلوق آفریدگار به نام روستای " لیاول بزرگ

 موقعیت جغرافیایی

این روستا از شمال به روستای لیاول سفلی و شمال غرب روستای برارود و از جنوب به

مراتع و جنگل اسیاسرا و همچنین از جنوب غربی به روستای قدیمی گیاش و از شرق به روستای سوسف قدیم ؛ ماشمیان و از غرب به روستای جلالده محدود میشود. لیاول آبادی از بلوک خورگام از بخش رودبار زیتون واقع درسی و چهارهزار متری خاور محمد زمان خانی (رودبار)واقع شده که محلی کوهستانی و دشت بزرگ شمرده میشود.                 

  روستای لیاول نیز علاوه برتاریخ 800 ساله اش از طبیعت سرسبز بکر و گلهای رنگارنگش و نیز از کوه,جنگل,غار و خانه های گلی سرشار بود که متاًسفانه در مرور زمان و زلزله های دوران گذشته به کل تخریب و از بین رفت و نقل ها درباره مهاجرت به این روستا به دو گونه است بسیاری آن را جان پناه رمیده گان از جور زمانه می دانند و دیگران آن را خلوتگاه یار جاودانه و زندگی و استراحتگاه فرزند آدمی می دانند.زلزله ای که در دوران قدیم در منطقه خورگام رخ داد و قلعه گیاش را خراب کرد و مردمان آن به دو سوی رودخانه سفید رود کوچ نمودند و طایفه ای هم به لیاول علیا مهاجرت نمود و در این روستا سکونت گزیدند.طوایف مختلفی در این روستا روزگار را به خوشی و خرمی سپری کردند و مردمان این وادی از سه تیره گیاشی,حسن ده,کردها تشکیل می شدند که خسن ده ها از طایفه رشوند از ایل بزرگ به به سلیمانیه عثمانی که در زمان شاه عباس اول به خورگام کوچانده شدند و اما طایفه کردهای کرمانج از دشت ماروسک در شصت کیلومتری نیشابور در زمان افشاریان به این روستا کوچانده شدند و از طایفه ای که از گیاش به این روستا نقل مکان نمودند میتوان به امان اله فرزند علی اکبر(الی بر)     نام برد که هم اکنون از طایفه های بزرگ وکوچک ازجمله  :اکبری,  علی،اکبری, جمالی  ,امانی , قربانی ,حسن پور,فکوری،قنبرزاده,رحمانی،مسیع زاده،حسینی.... .می توان به آنها اشاره کرد.

 دردوران قدیم مرکز خورگام و روستای لیاول,منجیل(مانگل) بود,ومردمانی قد بلند,تنومند,قوی هیکل وجنگجودراین روستا زندگی می کردند  ودرادوار گذ شته شغل مردمان این مناطق پرورش اسب,مادیان وقاطر برای سوارکاری ونبرد در جنگها وحمل ونقل باروپرورش بز، گوسفند نیکو بوده است در قرن گذ شته جمعیت این روستا 850 نفر بودند وجوراب بافی ودستکش پشمی پیشه ساکنان آن بشمار می رفت راه آن مال رو وده باب دکان  دارد و اکثر مردم در تابستان به ییلاق بربن می رفتند و دو قرن گذشته مردم روستا برای بردن شکوائیه و عریضه و ارسال پیک به روستای جیریندیه مراجعت می کردند. روستای لیاول در یک محل کوهستانی استقرار یافته و زمین های آن بعضاً هموار و کشت کشاورزی در آن آبیاری و بعضی بصورت دیم به عمل می آید و اقتصاد این دیار به علت شرایط خاص اقلیمی بر پایه کشاورزی و دامداری استوار است. شغل اهالی زراعت و باغداری و گله داری,زنبور داری بوده است و آب آن از چشمه ها و رودخانه محل تاًمین می شود و اما هوای آن سردسیر و مطبوع بوده و عمده محصول آن غلات خصوصاً عدس(مرجو)و محصولات لبنی و کشاورزی میباشد.در این مرز و بوم در ادوار گذشته مشاغل و صنایع چوبی ساخت دست از جمله می توان پارو,غربال,قاشق,تخته گوشت,ذغال و انواع دسته های چوبی تبر و تیشه,داس.... میتوان اشاره کرد که از درختان جنگل تهیه و برای فروش به شهرهای اطراف می برند و حمل و نقل آن وسایل از چهارپایان مانند قاطر, الاغ صورت می گرفت و زمانی که در شهرهای اطراف یخچالی وجود نداشت عده ای برای بردن یخ به کوه دالفک (درفک) می رفتند و از یخچال طبیعی آن یخ تهیه و در جوال (گونی) ریخته و بار قاطر کرده و برای فروش و امرار معاش به شهرهای رشت و قزوین انتقال می دادند.روستای لیاول را کوه ها محاصره کرده اند همانند کاسه رنگی که از هر زاویه به آن نگاه می کنی نقش زیبایی خواهی دید و رودخانه ای به اسم چلارود(چهل قدیم) در کنار این روستا جاری می باشد و رودخانه از ارتفاعات کوه های بالا دست سرچشمه میگیرد و به رود تورنگ لات سرازیر میشود.

بی چشمداشت!کنار این آب روان باغ ها ومزارع زیادی وجود دارد که در یک چشم انداز وسیع مانند تابلوی نقاشی به آن خیره میشوید ومکانی رویایی در این روزگارآهن که هر روز روان انسان را خماروخمیر می کند خانه های که از بافت قدیم در روستا برجای مانده اند اکثر خانه ها دوطبقه اند و با مصالحی همچون گل وچوب و ساختمانهای جدید هم با آهن وسیمان ساخته شده اند.کوچه باغ ها روستا را به یکی از زیباترین وجذاب ترین روستا های بخش خورگام تبدیل کرده است.جالب اینکه هنوز می توان در این کوچه باغ ها شاهد بازی سنتی همچون الک دولک,کمر بند بازی و هفت سنگ و..... بود که یاد روزگاران قدیم از دست رفته را زنده می کند. این روستای کوهستانی جاذبه های دلفریب دارد مثل:اسیاسرا؛ اردهول؛ کهول؛ امیرتپه کیگهان و..... نامش که عجیب به نظر میرسد ولی به آنجا که میروی هوش از سر میرود. گون؛ گوجه سبز، زالزالک، تمشک، شیرین بیان و....... مخملی است بر دامن طبیعت که میروی و می بینی که آنها بر زمین ریخته اند وپراز احساس می شوی و همین آرامت می کند و بهار را اگر در ییلاقهای برین شیلاش و کتامکی و .... باشی با فرشی از گلهای زرد و شقایق سرخ در میان سبزی چمنزارها از تو میزبانی می کنند و دشت برین و شیلاش آن روزگاران پراز درختان راش ، بلوط و... بوده است و چشمه های فراوانی در ییلاقهای این دیار وجود دارد که از جمله می توان به سلطان چشمه ، حسین چشمه ، تراج، نظرکرده، کتودار، کوره، شیلاش،سردخانی کتامکی اشاره نمود . درضلع شرق این روستا تپه ای به چشم می خورد که ،آرامگاهی به نام ظهورعباس (ع) دربالای تپه قرارگرفته که مکانی برای نیایش معبود است . بنای قدیمی اش چندبار خراب شده و باردیگر ساختمان جدید بنیادنهاده اند  می گویند بنای اولیه یک گنبد مخروطی زیبابوده که درختان دورتادوراین امامزاده( بزرگوار) را احاطه کرده اند در ادوار گذشته خادم این بقعه متبرک شخصی بنام شیخ مستان بوده که به علت رونق دادن کشاورزی در زمینهای اطراف این امامزاده وبه تدفین سپردن مردگان در محوطه بقعه مشغول بوده است، این شخص با همکاری چندنفراز جوانان این روستا و نبش قبر کردن یک مرده در شب و اطلاع دادن به مردم این دیار که این امامزاده مرده ها را قبول نمی کند وازآن موقع تابه حال مردگان را به آن امامزاده نبرده و درمحوطه امامزاده صدرالدین (ع)دفن می کنند. در ارتفاعات جنوب غربی روستا یک غار وجود دارد که به کهول معروف است درداخل این غاز دو در ورودی دیده میشود که عمق چندانی ندارد . ظاهراً در گذشته این غار به عنوان سکونت گاه مورداستفاده قرار می گرفته است و درقرن گذشته این غار برای استفاده گله گوسفندها درزمان بارانی بوده است . هنگام آن رسیده که مسیرجنوب غربی روستا رادر پیش بگیرید دراینجا یکی دیگر ازجاذبه های گردشگری روستا برای لحظه ای توقف در انتظار شماست آبشار اردهول زیبا ومسحور کننده است وقتی به دیدن آبشار رفتی موسیقی روح نواز آبشار تمام روحت را نوازش میدهد ودر مقابل آن قله ی(خرس چال) تکیه کرده به آسمان و چشم به پیرامون دوخته مشاهده میشود. نگاه به تاریخ مردمان این وادی باشکوه نشان دهنده عمق فرهنگ وهنراین دیار است. از رواج صنایع چوبی و بافت پارچه های پشمی و گلیم دراین روستای قدیمی می توان نتیجه گیری کرد که مردم آن زمان از فن هنر ریسندگی تا ساخت صنایع چوبی و تبدیل پشم به نخ اطلاع داشته اند.روستای لیاول یکی از بسترهای تمدن درتاریخ گیاش معرفی شده که آثاری مانندغار،تپه و کارهای دستی ازجمله بخاری سنگی درداخل غارکه آتش درآن روشن ودود آن از ییلاق برگسر خارج میشد.که امروزه تاریخ آفرینش آن برما معلوم است واین حکایت رازی نانوشته است که ازنسلی به نسل دیگر نقل می شده و امروزبه ما رسیده و مردمان این سامان حکایتها و داستانها را شبهای سرد درپای بخاری(کله)هیزمی و در روزگار گرم در سایه درختان برای فرزندان خود تعریف میکردند.

اینجا به واقع صداو تصویر واقعی طبیعت را خواهید دیدوشنید     

.گلهای زیبای بابونه و شقایق سرخ را از نزدیک خواهید دید ونغمه بلبل،کبک،کوکوتی تی،شانه بسرو سایر پرندگان را خواهید شنید،چشمه های جوشان بسیار،باغهای پراز درختان درکنار روستا و کوچ نشینان و صدای زنگ گله ها درییلاقها به گوش میرسد.