م
امام(ره) از سویی مدیران و مسوولین نظام را به رعایت اخلاق اسلامی و دوری از رذایل اخلاقی دعوت می نمود و از سویی دیگر رفتار و مدیریت ایشان برخواسته از اخلاق و احساس تعهد عمیق دینی بود که در طول تاریخ از هیچ یک از سیاستمداران حاکم و رهبران کشورها چنین رفتار و سخنانی را سراغ نداریم. مقام معظم رهبری در این باره می فرمایند: شخصیت عظیم رهبر کبیر و امام عزیز ما، حقاً و انصافاً پس از پیامبران خدا و اولیاى معصومین، با هیچ شخصیت دیگرى قابل مقایسه نبود. (1) خصوصیات امام، استثنایى و ممتاز و بى‏نظیر است و هرچه در ابعاد شخصیت ایشان تأمل کنیم، این استثنا و امتیاز را بهتر و بیشتر مى‏یابیم. (2)
در این مقال کوتاه در پی آن هستم برخی از ویژگی های اخلاق مدیریتی که از زبان آن بزرگ مرد تاریخ صادر شده را بر شماریم که ایشان علاوه  بر آن که عامل به این نکات بوده، انتظار داشته مسوولین و مدیران جامعه به آن عمل نمایند. به فرموده مقام معظم رهبری امروز بزرگترین وظیفه‏ى ما این است که درسهاى آن امام بزرگوار را مرورکنیم. شخصیت عظیم رهبرکبیر انقلاب و جوهر درخشانى که همه‏ى دنیا را تحت تأثیر قرار داد، در درسها و بیانات و رهنمودهاى او آشکار شده است. (3)
کلید واژه: اخلاق مدیریتی، امام خمینی(ره)، عدالت، ساده زیستی، تقوا، اخلاص، امانتداری، خدمتگزاری
1. اجرای عدالت
امام خمینی(ره) با توجه به آموزه های دینی و قرآنی هدف بعثت انبیاء را برقرای عدالت دانسته، سیاست و حکومت را وسیله ای برای نیل به عدل به حساب می آورد. ایشان بر این باور بوده است که: « عهده دار شدن حکومت فی حد ذاته شأن و مقامی نیست بلکه وسیله انجام وظیفه اجرای احکام و برقراری نظام عادلانه اسلام است.» (4)
ایشان برقراری نظام اسلامی را در سایه اجرای عدالت دانسته و به عدالت  اجتماعی و عدالت دینی و قانون گرایی بسیار ‏تأکید داشتند و عدالت گرایی نزد ایشان از جایگاه و ارزش خاصی برخوردار بود و همه ‏دولتمردان و مسوولین را ملزم به رعایت قانون می کردند و از آنها می خواستند تا در ‏برقراری عدالت پیش قدم باشند و هیچ گونه قصور و غفلتی در گریز از عدالت برای ‏ایشان قابل توجیه نبود. امام(ره) بر عدالت اجتماعی و زندگی عادلانه برای همه مردم ‏اصرار داشتند و همیشه در سخنان ایشان عدالت اجتماعی مورد تأکید قرار میجگرفت ‏زیرا ایشان معتقد بودند عدالت فطری است و همیشه باید در نهاد انسان آن را زنده ‏نگه داشت. امام خمینی(ره) در کتاب ولایت فقیه، در تاکید بر عدالت نوشته اند:‏
 حکمت آفریدگار بر این تعلق گرفته است که مردم به طریقه عادلانه زندگی کنند و در حدود ‏احکام الهی قدم بردارند. این حکمت همیشگی و از سنت‌های خداوند متعال و تغییرناپذیر ‏است. (5) ‏
 تعابیر حضرت امام خمینی (ره) در مورد عدالت به قرار زیر است: (6)‏
 الف) عدالت به معنای قایل نشدن امتیاز برای قشرهای (خاص) است، مگر به امتیازات ‏انسانی که خود آنها دارند. ‏
ب) عدالت به معنای این که : طبقات مختلف به طبقه پایین ظلم نکنند. باید حق فقرا، ‏حق مستمندان داده شود... در نظام عادلانه (جمهوری اسلامی) این طور مسایلی ‏که زورگویی باشد نیست. طبقه ی غنی نمی تواند بر طبقه ی فقیر زور بگوید، نمی ‏تواند استثمار بکند، نمی تواند آن ها را با اجر کم وادار به عمل های زیاد بکند... باید ‏مستضعفین حمایت شوند، تقویت بشوند، مستکبر باید مستضعف شود، بلکه همه با ‏هم برادر وار در این مملکت همه با هم باشند. ‏
 ج) عدالت به معنای " قیام انسانها به قسط " که به معنای " رفع ستمگری ها و ‏چپاول گری ها" است. ‏
 د) اقامه ی عدل یعنی " نجات مستمندان از زیر بار ستمگران" و " کوتاه کردن دست ‏ستمکاران‎"‎‏. ‏
 ه) بسط عدالت یعنی "رفع ایادی ظالمه و تأمین استقلال و آزادی، تعدیل ثروت به ‏طور عاقلانه و قابل عمل و عینیت در اسلام". ‏(7)
از آنجا که عدالت فطری است و همیشه در نهاد آدمی وجود دارد، بایستی آن را زنده نگهداشت؛ برای این کار، امام(ره) تهذیب و تزکیه نفس را پیشنهاد می‌کند و معتقد است تا وقتی نفس تربیت نشود و عدالت در نهاد انسان راسخ و استوار نگردد تحقق آن در جامعه شدنی نیست:
« هر اصلاحی نقطه اولش خود انسان است، اگر چنانچه خود انسان تربیت نشود، نمی‌تواند دیگران را تربیت کند... و امیدوارم که این مجاهده نفسانی برای همه ما حاصل بشود و به دنبال آن مجاهده برای ساختن یک کشور...» (8)
کوتاه‌ترین طریق برای دستیابی به عدالت اجتماعی، وجود انسان‌های عادل و پارسایی است که نهاد آنان مزین به ملکه عدالت گشته است و امام راحل مصداق بارز آن بود. یک روز پسر یکی از وزرا شهید شده بود به امام عرض کردند که آقا برای شهادت ایشان یک پیام بدهید. امام فرمودند: به خاطر این که وزیر است می گویید پیام بدهم شما فکر می کنید تنها پسر ایشان شهید شده است. تمام این شهدا فرزندان من هستند و من اگر بخواهم پیام بدهم باید برای همه آنان پیام بدهم و برای من فرقی بین اینها نیست. (9)
2.ساده زیستی و دوری از تشریفات
در منظومه اخلاقی حضرت امام(ره)، جایگاه زهد و ساده زیستی چنان والاست که می تواند محور و سنگ پایه هر نوع حرکت استقلال طلبانه و عزت خواهانه باشد. از منظر امام راحل، ساده زیستی، رمز کام یابی و سرافرازی در دنیا و آخرت است. ایشان خطاب به مسوولان می فرماید:
 آن چیزی که مردم به آن توجه دارند و موافق مذاق عامه است، این که زندگی شما ساده باشد، همان‏طوری که سران اسلام و پیغمبر اسلام و امیرالمؤمنین و ائمه ی ما (علیهم السلام) زندگی‏شان ساده و عادی بود بلکه پایین‏تر از عادی. آنها هم که جمهوری اسلامی را بپا کردند، مردم عادی هستند، و کسانی که بالابالاها نشسته‏اند، هیچ دخالتی در این مسایل نداشته و ندارند. این مردم بازار و کشاورز و کارگران کارخانه‏ها و طبقات ضعیف ـ به حسب دنیا و قوی به حسب آخرت ـ هستند که این توقع را دارند که اگر خدای نخواسته، نفوس این مردم از ما منحرف بشود، ضرر آن برای ما تنها نیست، بلکه برای اسلام است و ما باید حفظ کنیم آنهایی را که اسلام و جمهوری اسلامی را نگه داشته‏اند و بعد از این هم نگه خواهند داشت، و حفظ آن به این است که زندگی ما ساده و عادی باشد... بزرگی شما آقایان به دنیا نیست، بزرگی شما به آخرت است، و اینکه پیش خدا آبرومند باشید. و این یک مسأله مهمی‏است که دخالت در حفظ جمهوری اسلامی‏دارد و ما باید خیلی مواظب باشیم و اهل علم و دولت و دست اندرکاران بیشتر باید مواظب باشند، چرا که همه دنبال این هستند که نقطه ضعفی، خصوصاً از اهل علم پیدا کنند و در همه جا مطرح سازند. (10)
امام خمینی(ره) در فرازی دیگر از سخنان گهربارشان، خطاب به دولتمردان و روحانیون صاحب منصب کشور می فرمایند:
 اگر روزی از نظر زندگی از مردم عادی بالاتر رفتید، بدانید که دیر یا زود مطرود می شوید. (11)
مقام معظم رهبرى درباره ساده زیستی امام راحل می فرمایند: امام خمینی(ره) به همه انسان‌ها فهماند که انسان کامل شدن، علی‌وار زیستن و تا نزدیکی ‌مرزهای عصمت پیش رفتن، افسانه نیست. (12)
حضرت امام(ره) در تمام مراحل زندگی، چه زمانی که طلبه ‎ی گمنامی در مدرسه فیضیه بودند و چه زمانی که رهبری و مرجعیت شیعیان جهان را بر عهده داشتند، ساده‎زیستی واکتفاءکردن به حداقل زندگی را منش خویش قرار داده بودند و هیچ گاه حاضر نشدند سطح زندگی شان، از سطح زندگی عموم مردم بالاتر برود. یکی از اطرافیان امام می گوید: امام(ره) زمانی که در نجف بودند در یک منزل استجاری که نو ساز نبود و از جهت سادگی مثل منازل سایر مردم عادی و طلاب بود سکونت داشتند و وقتی به ایشان گفته شد همانند بقیه بزرگان، منزلی در کوفه نزدیک شط فرات برایشان اجاره شود تا در ایام تابستان که هوای نجف گرم و خشک بود به آنجا بروند، ایشان امتناع کردند و فرمودند:
 من چطور می توانم به کوفه روم (و دنبال رفاه خود باشم) در حالی که بسیاری از مردم ایران در زندان به سر می برند. (13)
حجت الاسلام والمسلمین رحیمیان می گوید: سطح زندگی و خوراک امام خمینی(ره) واقعاً جوری بود که من می توانم به جرأت بگویم زندگی داخلی حضرت امام(ره) در سطح یک طلبه معمولی و حتی پایین تر بود. (14)
حضرت امام(ره) پس از آن که بیماری قلب پیدا کردند، به تهران منتقل شدند و به خاطر مراقبت های ویژه پزشکی و نظارت و هدایت امور کشور از نزدیک بنا شد در تهران بمانند ولی شرط ایشان برای ماندن در تهران این بو دکه منزلی مطابق نظرشان از لحاظ سادگی و دوری از تجملات برایشان تهیه شود. علی رغم تلاش ارادتمندان حدود چهار ماه طول کشید تا منزل جماران تهیه گردید. حضرت امام(ره) در این بین تهدید کردند که اگر برایم منزل مناسبی پیدا نکنید، به قم می روم . و وقتی پس از تلاش و جستجوی زیاد منزل جماران پیدا شد و امام راحل در آن مستقر گردیدند، فرمودند : من حالا راحت شدم . چون این چهار ماه همه اش در عذاب بودم . (15)
3. تقوا و تهذیب نفس
امام خمینی(ره) که در تقوا و پرهیزکاری شهره بود، بر لزوم تقوا برای مسوولان نظام اسلامی تأکید بسیارداشت؛ زیرا اگر یک مسوول بی تقوا باشد، مرتکب خلاف و معصیت می شود و ترک گناه برای وی زشت نمی نماید و به آسانی گرفتار فساد می شود . امام راحل بر لزوم تقوا برای مسوولین چنین تأکید می کند :
تقوا برای همه لازم است و برای کسانی که متصدی امور کشور هستند، لازم‌تر است. آنهایی که متصدی امور نیستند، تقوا یک امری است که برای شخص خودشان و احیاناً هم برای یک عده‌ای که با او تماس دارند، موثر است و خلاف تقوا برای شخص خود آن آدم و برای اشخاصی که با او معاشر هستند، گاهی سرایت می‌کند و مؤثر می‌شود؛ اما متصدیان امور به حسب تصدی که دارند، اگر خدای نخواسته، تقوا نداشته باشند، یک وقت می‌بینید که اینهایی که در رأس امورند، اگر تقوا نداشته باشند، این به همه کشور سرایت می‌کند؛ همه کشور را یک وقت خدای نخواسته، به باد می‌دهد و لهذا برای آنها اهمیت تقوا، بسیار بیشتر است؛ تا برای اشخاص. (16)
همة این اختلافات که می‌بینید گاهی پیش می‌آید ... برای این است که تقوا ندارند؛ تقوای سیاسی ندارند؛ تقوای اجتماعی ندارند؛ تقوای شخصی و اخلاقی ندارند. این اسباب این می‌شود که این می‌خواهد او را بچابد؛ او هم این را بچابد. این، موجب این می‌شود که دعوا بشود؛ اما اگر تقوا در کار بود و اگر هر کسی روی مرز خودش عمل می‌کرد، این همه جنگ و جدال پیش نمی‌آمد. (17)
امام خمینی(ره) سراپای وجودش، از فکر و اندیشه تا اخلاق و عمل و تا روابط و ارتباطش با دیگران را تقوا پوشانده بود. امام(ره) در مجاهده ی نفس و پایبندی به اسلام عزیز گوی سبقت را از همگان ربوده بود. موفقیت های ایشان در عرصه‌های گوناگون و پیروزی اعجاب برآمیز انقلابش در حقیقت مرهون تقوا و خدا ترسی ایشان بود. ضمیر و روان روشن و عمل آگاهانه‌اش از تقوای بالای او نشأت می‌گرفت. او اول بر کشور جان خود مسلط گشت تا توانست مملکت وجود آدمیان را به تسخیر خود درآورد. آیت اللّه العظمی مظاهری دراین زمینه می گوید:
 بیش از دوازده سال که در دروس عالیه ایشان شرکت داشته ام، در این مدت یک عمل مکروه از ایشان ندیدم؛ بلکه اگر شبهه خودنمایی، شبهه غیبت و شبهه دروغ پیش می آمد، حالت نگرانی به خوبی از ایشان نمایان می شد. (18)
4. اخلاص در عمل
معیار ارزیابی و سنجش همة اعمال و رفتار آدمی، انگیزه و هدف اوست. اخلاص در انگیزه و هدف به مثابه روح در پیکر اعمال است که به اعمال شادابی و جهت می‌بخشد. اخلاص، یکی از صفات مردان خدا و مسوولان نظام اسلامی است. امام به مسوولان چنین توصیه می کنند:
شما اخلاص داشته باشید و برای خدا به بندگان خدا خدمت کنید و ثنا و اجر را از او طلب نمایید، که او جزای شما را و اجر شما را عطا
می فرماید. (19) وظیفه ای که از همه ی  وظایف بالاتر است، این است که اخلاص داشته باشیم برای کارهایی که می کنیم. (20)
امام از تمام نهادها می خواهد که خالصانه عمل کنند. ایشان می فرمایند: نهادهایی که در ایران از خود ملت پیدا شد، اولش با یک قصد خالص الهی پیدا شد و ظاهر شد. اگر این قصد خالص در پیش شما کوچک بشود، دست خدا هم برداشته می شود. کوشش کنید که این نهادی که شما در آن خدمت می کنید و خدمت ارزنده ای هست، بسیار کوشش کنید که این خدمت در راه خدا باشد. (21)
یکی از فقهای شورای نگهبان می گوید: در سفری به همراه حضرت امام(ره) به تهران می رفتم. به ایشان عرض کردم: چه خوب است که دولت عراق اجازه مسافرت به ایرانی ها نمی دهد وگرنه فضلا و طلاب حوزه علمیه قم همگی به سوی نجف می رفتند و حوزه علمیه قم خلوت می شد. امام(ره) از این طرز سخن گفتن من برآشفت و از قم تا تهران برای من صحبت کردند که اگر کسی در فکر غیر خدا باشد و بخواهد که یکی بالا و دیگری پایین بیاید، حوزه ی قم شلوغ شود و حوزه ی نجف خلوت یا بالعکس و خلاصه اگر کسی جز راه خدا و رضای خدا به فکر تأمین مسأله دیگری باشد، از مدار توحید دور می شود. محور باید کار برای خدا باشد، نه علاقه ها و نه روابط و تعصب‏های محلی و نژادی و نه روابط منطقه ای و قبیله ای و.... (22)
5. امانتداری
امانتداری از ویژگی هایی است که تمام مسوولان نظام اسلامی باید از آن برخوردار باشند؛ زیرا حکومت به منزله ی امانتی است الهی که در اختیار یک مسوول قرار گرفته است و او باید در حفظ و نگهداری آن بکوشد . امام خمینی(ره) می فرمایند: امانت بزرگى از دست این ملت تحویل گرفتید و مقتضاى امانتدارى این است که آن را به طور شایسته حفظ کنید و به‏طور شایسته به نسل آینده و دولت‏هاى آینده تحویل بدهید، و مادامى که این طور باشید ملت پشت شماست، و مادامى که ملت همراه شما باشد هیچ آسیبى به شما و به کشور نمى‏رسد . (23)
امام راحل خود الگوی شایسته امانتداری و حفظ بیت المال بود که در ادامه به دو مورد از آن اشاره می گردد.
آیت الله شهید حاج سید مصطفی خمینی (ره) نقل می کند: یک روز برای یک طلبه، خدمت حضرت امام وساطت کردم و می خواستم پولی از ایشان بگیرم و به او بدهم. حضرت امام به وساطت من ترتیب اثر ندادند، مایه تعجبم شده بود. مرتبه سوم که وساطت کردم، حضرت امام در جوابم فرمودند: « مصطفی این پول در این کمد و گنجه ای که می بینی وجود دارد. این هم کلید این گنجه است. من این کلید را در اختیار تو می گذارم. هر چه پول می خواهی برداری و به طلبه بدهی مانعی ندارد لکن به یک شرط و آن شرط این است که جهنمش را باید خود بروی! من دیگر حاضر نیستم به این طلبه روی عدم لیاقتی که در او وجود دارد سهم امام بدهم. اگر حاضری جهنم را تحمل کنی این پول و این گنجه و این کلید در اختیار تو ! » (24)
حاج احمد آقا می فرمود در شهادت مرحوم حاج آقا مصطفی، والده شان ده، پانزده روز خانه فرزندشان که شهید شده بود، بودند و تلفنی که در منزل آن مرحوم بود تلفنی نبود که صفر آن آزاد باشد تا هر کس دلش می خواست با هر جای ایران تماس بگیرد. والده (خانم امام) که بچه اش شهید شده است؛گفت یک تلفن هم نیست من با بچه هایم در ایران تماس بگیرم. امام به او فرمودند: « خانم، شهادت و مرگ مصطفی یک چیزی است، استفاده از بیت المال یک چیز دیگر، این از بیت المال مسلمین است. من شرعا نمی توانم اجازه بدهم شما از تلفنی که بیت المال مسلمین است، هر روز تماس بگیری با بچه هایت. این جداست، آن هم جداست. (25)
6. خدمتگزاری و حسن رفتار
 خدمتگزاری به مردم و جامعه از ارزش هایی است که در فرهنگ اجتماعی و اخلاقی امام (ره) نقش مهمی داشته است. از نظر ایشان حکومت اسلامی، حکومت خدمت به مردم است و مسوولان نظام اسلامی نیز باید خدمتگزار مردم باشند. خدمت به مردم در نظام اسلامی را نباید به عنوان یک امتیاز دنیایی دانست بلکه موهبت و توفیقی است الهی که برعهده مسوولین گذارده شده است و باید در شکرانه آن نعمت خدمت به خلق خدا نمایند. امام راحل می فرمایند: در شکرانه این نعمت خدمت به خلق بکنید و خدمت به احکام اسلام بکنید و برای اینهایی که اولیای ما هستند این پایین شهری ها و این پابرهنه ها به اصطلاح شما اینها ولی نعمت ما هستند... ما اگر تا آخر عمرمان به اینها خدمت کنیم، نمی توانیم از عهده خدمت اینها برآییم. خداوند به ما توفیق بدهد که یک خدمتگزاری برای اینها باشیم و به این نعمت موفق بشویم . (26)
در نگاه امام خمینی(ره)، حکومت به عنوان خدمتگزاری و حاکمان  به عنوان خادمان  مردم می باشند. امام (ره) در روزهای اولیه ورود به ایران و قبل از تحقق کامل پیروزی در تاریخ ۱۴ بهمن ۱۳۵۷ خود را خادم ملت معرفی کرده و فرمودند:
 من از بیرون آمده ام که خدمت به شما بکنم من خادم شما هستم من خادم ملت شما هستم . (27)
از جمله اصولی که به نظر امام خمینی(ره) در خدمتگزاری به ملت باید رعایت شود، رفتار نیکو با مردم است . وقتی خدمتگزاری برای زمامداران و دولتمردان یک وظیفه تلقی گردد، حسن رفتار به هنگام خدمت رسانی امر لازمی خواهد بود که نبود آن حلاوت خدمت را از بین می برد. حسن رفتار به وقت خدمت و خود را بدهکار دانستن و نه طلبکار بودن، در واقع تأسی به سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و ائمه هدی (علیهم السلام) می باشد.  امام خمینی (ره) می فرمایند:
 باید اخلاق اسلامی، آداب اسلامی درست مراعات بشود، همان طوری که شیوه ائمه ما و اولیای خدا و انبیای خدا بوده است که خودشان را خدمتگزار مردم می دیدند و با حسن معاشرت و با رفتار انسانی، با رفتار الهی رفتار می کردند. (28)
خدمت رسانی که آرمان والای حکومت اسلامی است، در صورتی محقق می شود که مسوولان و زمامداران امور جامعه برای پیشبرد کارهای اجتماع و ایجاد توسعه و پیشرفت برنامه های برخواسته از تخصص و تعهد داشته باشند و از سوی دیگر علاوه بر نهادها و سازمان های نظارتی، مردم و یکایک افراد جامعه از حق نظارت همگانی و پرسش گری و انتقادگری، استفاده منطقی و هدفدار نمایند و از این طریق گامی به سوی خدمت رسانی بهتر بردارند.
7. انتقاد پذیری
انتقاد و انتقادپذیری از نکاتی است که در فرهنگ اسلامی به آن توجه شده است.  نقص در وجود همه افراد و در عملکرد آنها وجود دارد و انتقاد مقدمه اصلاح است تا انتقاد نشود عیوب افراد شناخته نمی شود و اشخاص اصلاح نمی گردند. امام صادق(علیه السلام) می فرمایند:
أحَبُّ إخْوَانِی إِلَیّ مَنْ أهْدَى إِلَیّ عُیوبِی‏ ؛ بهترین دوستانم کسانی هستند که عیب های مرا به من هدیه می دهند. (29)
امام خمینی(ره) درباره توجه به عیب های خود و پذیرش انتقاد و عمل به آن برای اصلاح می فرمایند:
 بی عیب ما نداریم در دنیا و ما باید همیشه توجه مان به آن عیوب خودمان باشد. . . و انسان که بخواهد برای خدا کار بکند و به مقام انسانیت برسد، باید همیشه دنبال این باشد که ببیند چه عیبی دارد. دنبال این نباشد که ببنید چه حُسنی دارد، برای این که دنبال این که چه عیبی دارد، می شود که انسان در صدد رفع آن برآید و دنبال این که چه حُسنی دارد، پرده می شود در چشم انسان، و نمی تواند عیوب خودش را ببیند. (30)
امام راحل درباره شیوه صحیح انتقاد کردن و انتقاد پذیری می فرمایند:
انتقاد براى ساختن، براى اصلاح امور، لازم است... لکن اگر آن که انتقاد مى‏کند با آرامش خاطر و با نظر صحیح انتقاد بکند، این که جواب مى‏دهد هم اگر با نظر صحیح و بدون این که غضب در آن راه داشته باشد جواب بدهد، آن وقت منطق در مقابل منطق است و اگر با هیاهو و جار و جنجال بخواهید شما یک مسأله را حل بکنید، و هر کسى در نظر داشته باشد که طرف مقابل خودش را مثل یک دشمن بکوبد، عقلها کنار مى‏رود و قوه غضبیه، که بدترین قوه‏هاست اگر مهار نشود، در کار مى‏افتد و مسائل را علاوه بر اینکه حل نمى‏کنند، مشکلتر مى‏کنند. (31)
امام راحل که عامل به گفتار خود بودند همیشه انتقاد پذیر بودند. حجت الاسلام و المسلمین دوست محمدی درسال 1367 مقاله ای درباره قسامه می نویسد که مخالف نظر امام در تحریر الوسیله بوده است. او خود چنین می گوید: بنده در این مقاله فتوای حضرت امام خمینی(ره) در تحریر الوسیله درباره قسامه را رد کردم. چند روز بعد از نوشتن این مقاله، حجت الاسلام سید مصطفی محقق داماد با بنده تماس گرفت و گفت شما به چه جرأتی این مقاله را نوشته و ضمن رد فتوای امام به ایشان جسارت کردید؟
من در پاسخ به آقای محقق داماد گفتم که بنده هیچ جسارتی نکرده ام و مطمئن هستم اگر ایشان مطلب بنده را ببینند، مشوق من خواهند شد. حجت الاسلام دوست محمدی می افزاید: چندی بعد از این ماجرا نسخه ای از این مقاله را به آقای رسولی محلاتی دادم تا به دست حضرت امام برساند. آقای رسولی محلاتی هم مقاله را گرفت و گفت به دست امام می رسانم.
2 ماه بعد ازرسیدن مقاله به دست امام از دفتر ایشان با بنده تماس گرفتند و گفتند که امام با شما کار دارند. بعد از این که خدمت حضرت امام رسیدم، ایشان با روی باز با بنده برخورد کردند و به اصطلاح مرا تحویل گرفتند.
امام خمینی(ره) به بنده فرمودند: از این مقاله شما بسیار ممنون هستم آن موقع که تحریرالوسیله را نوشتم فرصت این که تمامی ادله را بررسی کنم نداشتم ولی بعد از خواندن مطلب شما، فتوایم را به فتوای شما تغییر دادم.
بعد از این ماجرا حضرت امام(ره) پاکتی به بنده دادند و فرمودند تا قم این پاکت را باز نکنید. وقتی به قم رسیدم و پاکت را باز کردم دیدم که داخل آن 50 هزار تومان پول و در صندوق عقب ماشین نیز کتاب بحارالانوار برای بنده گذاشته شده است. (32)
8. صبر و استقامت
امام خمینی(ره) سالهای متمادی در دوران مبارزه استقامت را تجربه کرده بود، مشکلات دوران انقلاب را با صبر تحمل کرد، و از حرکت به جلو رو برداشت. سختی های جنگ را به خوبی تحمل کرد و بر این باور بود کسی حق ندارد به خاطر مشکلات کار را رها کند، و یا از زیر بار مسوولیت شانه خالی نماید. هر نوع عقب نشینی در برابر مشکلات را نوعی شکست تلقی می کرد. ایشان  در این زمینه می فرمایند:
من که قریب هشتاد و پنج ساله هستم، با ضعف بسیار آن قدر که برای من ناراحتی و خستگی هست برای شماها نیست، اگر بنا باشد کنار رویم من باید کنار روم؛ ولی همه وارد در میدانی شده ایم که اگر یک قدم عقب بنشینیم، شکست می خوریم. (33)
به امید این که مدیران ما با تأسی به سیره ائمه ی هدی(علیهم السلام) و عمل به رهنمودهای امام راحل و مقام معظم رهبری بیش از پیش در اعتلای اسلام و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران گامی موثر بردارند.